loading

Khi thiết kế cũng cần lên đỉnh!

Nhà tâm lý và kinh tế học hành vi từng đoạt giải Nobel Daniel Kahneman đã khám phá ra một điều thú vị là ở chúng ta luôn tồn tại 2 “Cái tôi” khác nhau:

  • Tôi trải nghiệm – Experiencing Self
  • Tôi nhớ lại – Remembering Self

Giải thích ngắn gọn:

  • Experiencing Self: là thời điểm chúng ta sống trong hiện tại và trải qua các khoảnh khắc. Cái tôi này thích những gì sung sướng trong tức khắc, trực quan đưa ra các quyết định dựa vào các ấn tượng đầu tiên.
  • Remembering Self: chính là lúc chúng ta nhớ lại các trải nghiệm, sắp xếp chúng trở thành một câu chuyện mạch lạc. Đây là cái tôi có suy nghĩ dài hạn nên thường dành nhiều thời gian hơn để phân tích, đánh giá và so sánh.

Điều đặc biệt là chúng ta dành phần lớn thời gian của mình cho Experiencing Self nhưng lại đánh giá cả quá trình bằng Remembering Self, thứ tuân theo quy luật Peak-End* (quy luật đỉnh-kết) một cách nghiêm ngặt. Nghĩa là cái tôi này chỉ nhớ đến những khoảnh khắc dữ dội, quan trọng và cách mà trải nghiệm đó kết thúc – độ dài của quá trình không hề quan trọng với Remembering Self.

*Quy luật Peak-End (quy luật đỉnh-kết) được đưa ra bởi nhà tâm lí học đoạt giải Nobel Daniel Kahneman, giải thích cách mọi người ghi nhớ những trải nghiệm trong cuộc sống. Thay vì xem xét mức trung bình hoặc tổng của một trải nghiệm, qui tắc đỉnh-kết nói rằng mọi người nhớ các điểm cao nhất hoặc thấp nhất của một trải nghiệm và cách nó kết thúc. (Nguồn: vietnambiz.vn)

Khi được hỏi về trải nghiệm chạy 42km marathon Hậu Giang, tôi hoàn toàn quên hẳn đi việc đã phải chạy liên tục 7 tiếng đồng hồ dưới cái nóng thiêu đốt của miền Tây. Chỉ có hai khoảnh khắc đọng lại sâu sắc nhất đó là chấn thương đầu gối bắt đầu tái phát ở KM thứ 23 và khoảnh khắc tôi vẫn có thể lết về được tới đích trước giờ cut-off (kết thúc) với sự chào đón của đồng đội. Đây chính là hai điểm Peak-Experience (tiêu cực và tích cực) trong cả quá trình đó.

Nhớ lại xem, nếu bạn đã có một chuyến du lịch thật vui vẻ nhưng ngày về lại phát hiện ra mình đã book vé máy bay sai ngày. Thì rõ ràng chuyến du lịch này sẽ trở thành một phần ký ức khá “khó chịu” trong tiềm thức.

Và điều này có ích gì cho những người đang làm công việc thiết kế trải nghiệm?

Chúng ta dễ hiểu lầm cho rằng thiết kế trải nghiệm chỉ dừng ở việc tìm ra các giải pháp để giúp cho toàn bộ quá trình sử dụng sản phẩm của người dùng trở nên nhanh chóng và dễ dàng hơn. Tư duy này sẽ khiến cho User Journey Map (bản đồ hành trình người dùng) của bạn trở thành một đường thẳng, vì ở mọi Touch Points (điểm chạm) chúng ta đều cố gắng khiến cho người dùng vui vẻ hơn. Nó cũng giống như tập phim thứ 5 của Transformers, mỗi phân đoạn của nó luôn đầy kịch tích khói lửa khiến cho người xem khi bước ra khỏi rạp chỉ có một cảm giác bội thực và nhạt nhoà.

User Journey Map (bản đồ hành trình người dùng)

Liệu bạn còn nhớ cái khoảnh khắc End-Game dễ dàng lấy đi nước mắt của người xem, khi đẩy họ lên cao trào bằng câu nói “I’m Iron Man” rồi kết thúc bằng sự ra đi của Tony-Stark? Tôi không khóc vì lỡ nhìn thấy mặt và body của Thor ở cảnh quay sau đó, nhưng tôi hiểu vì sao ngay cả những người không phải là fan trung thành của Marvel cũng đã bật khóc. Đây chính là hiệu quả của quy luật Peak-End.

Don Norman cho rằng: Memory is more important that actuality (tạm dịch: Trí nhớ quan trọng hơn tính thực tế)

Chính vì thế khi thiết kế giao diện và trải nghiệm, hãy chú ý nhiều hơn đến những điểm khốc liệt và những khoảnh khắc cuối cùng của một “user flow”. Đặc biệt nhấn mạnh vào bước cuối cùng, sẽ giúp bạn có thể tạo ra một sản phẩm đáng nhớ.

Còn làm như thế nào để ứng dụng quy luật Peak-End, các bạn có thể tham khảo một vài bài viết sau:

Tác giả: Hoàng Nguyễn


Về chủ mục

Nguyễn Xuân Hoàng (Hoàng Nguyễn)

Sinh năm 1988 tại thành phố Hồ Chí Minh, Hoàng Nguyễn là một trong những cá nhân tiên phong trong lĩnh vực Product Design tại Việt Nam.

Anh đã có hơn 10 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực phát triển sản phẩm công nghệ, trong đó với hơn 5 năm thiết kế sản phẩm cho các công ty công nghệ tại Silicon Valley. Anh có 4 năm liền làm Giám khảo chuyên môn cho Behance Portfolio Review, Halography tại Việt Nam.

Hoàng Nguyễn hiện tại là Co-Founder và Product Design Coach tại GEEK Up – công ty phát triển sản phẩm công nghệ. Ngoài ra, anh từng viết bài cho GAM7, đóng góp nội dung sách: “EXPERIENCE – Xây dựng trải nghiệm trong thời đại khách hàng khó tính”, “Em muốn học thiết kế nhưng mẹ không cho!” và thường xuyên chia sẻ kiến thức chuyên môn cho cộng đồng.

Anh còn là Top Writer của 2 chuyên mục: Design, Creativity tại www.medium.com, nền tảng xuất bản kiến thức trực tuyến nổi tiếng nhất hiện nay.

Blog tiếng việt: https://hoang.moe/

Blog tiếng anh: https://hoangstories.medium.com/

Cùng tác giả

#Tag

Hoàng Nguyễn Nguyễn Hoàng product design Series Product design thiết kế sản phẩm ux/ui design

iDesign Must-try

5 điều Designer nên biết
5 điều Designer nên biết
Designer, dù trải qua đào tạo từ trường lớp chuyên ngành hay tự mình học hỏi thì cũng cần phải quan tâm đến 5 điều sau: 1. Vẽ Xấu hay…
Các cấp độ của User Interface Designer
Các cấp độ của User Interface Designer
User Interface là khái niệm nhắc tới giao diện người dùng, phần hình ảnh thể hiện của sản phẩm số mà người dùng có thể tương tác được. User Interface…
Mình làm gì trong 8 năm qua trong ngành?
Mình làm gì trong 8 năm qua trong ngành?
Sau khi lãng phí 2 năm học “Thiết kế phim hoạt hình Manga Nhật” ở đại học Hồng Bàng (do mình không đủ khả năng mà lúc đó cũng không…
Thiết kế tương tác (Interaction Design) là gì?
Thiết kế tương tác (Interaction Design) là gì?
Thiết kế tương tác là một thành phần quan trọng trong chiếc ô khổng lồ của thiết kế trải nghiệm người dùng (UX). Trong bài viết này, hãy cùng iDesign tìm…
Tài liệu thiết kế là gì? Sự quan trọng của tài liệu thiết kế
Tài liệu thiết kế là gì? Sự quan trọng của tài liệu thiết kế
Đối với nhiều nhóm sản phẩm, tài liệu thiết kế là một vấn đề suy nghĩ sau cùng. Thay vào đó, họ làm theo cách tiếp cận trực tiếp, “Chúng tôi…
Khi nào thì thiết kế sẵn sàng để gửi?
Khi nào thì thiết kế sẵn sàng để gửi?
Mình tin đây luôn là một câu hỏi hóc búa với Designer chúng ta. Vì thiết kế là một công việc bị ảnh hưởng rất nhiều từ “cảm giác” của…