Bức tranh bước ra từ mặt nước - nghệ thuật Ebru và kỹ thuật “vẽ tranh thủy ấn” cổ xưa

Ngày nay, nhiều họa sĩ luôn cố gắng sáng tạo để tìm ra những phong cách vẽ tranh mới lạ. Ngoài sử dụng cọ và giấy vẽ thông thường, họ còn sử dụng ngón tay hoặc thực phẩm nhỏ tạo nên tranh vẽ. Và trong các hình thức độc đáo đó, vẽ tranh trên mặt nước cũng là một kỹ thuật đặc biệt để tạo ra những tác phẩm tuyệt vời.

Mặc dù phong cách này còn mới lạ so với chúng ta, nhưng thực chất tranh vẽ Ebru – hình thức nghệ thuật sử dụng nước, thuốc nhuộm và giùi đã tồn tại trong nhiều thế kỷ qua.


1. Tranh Ebru là gì?

Tranh Ebru là một thể loại nghệ thuật đặc biệt sử dụng nước để tạo ra các tác phẩm đầy mê hoặc. Đặc biệt phổ biến ở Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Á, tranh Ebru được sản xuất bằng thuốc nhuộm, dung dịch nước và một bộ công cụ độc đáo. Giống như tranh in khắc gỗ Ethereum Nhật Bản, các tác phẩm nghệ thuật của Ebru được tạo ra bằng cách chuyển các đường nét, hoa văn và họa tiết từ nước sang các tờ giấy, vải và bố.

Ảnh: Smithsonian Institution

Đặc trưng thẩm mỹ là các sọc và xoáy trên sản phẩm đã hoàn thành, loại hình nghệ thuật Ebru còn được gọi là “tranh Thủy ấn” hay “giấy cẩm thạch

Trong tiếng Ba Tư ebri có nghĩa giống như đám mây. Qua thời gian, từ ebri đã được điều chỉnh theo ngôn ngữ Thổ Nhĩ Kỳ và đã được phát âm là ebru.

Ảnh: Ji-Elle (Own work) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons
Ảnh: The British Library

2. Quy trình thực hiện

Để tạo ra một bức tranh Ebru, nghệ sĩ sử dụng một quy trình độc đáo không giống như bất kỳ loại hình nghệ thuật nào khác.

Ảnh: Bởi CeskoTurecko (Own work) [CC BY-SA 4.0], qua Wikimedia Commons

Đầu tiên, nghệ sĩ trộn nước với bột màu và kitre – một loại kẹo cao su tự nhiên, để tạo ra thuốc nhuộm.

Thuốc nhuộm sau đó được đặt vào bề mặt nước, dung dịch cellulose và giùi được sử dụng để vẽ các kiểu dáng và hoa văn trên bề mặt thuốc nhuộm.

Ảnh: Ji-Elle (Own work) [CC BY-SA 3.0], qua Wikimedia Commons

Khi họa sĩ đã hoàn thành quy trình vẽ tranh có một không hai này, một tờ giấy được đặt cẩn thận lên bề mặt nước được vẽ để in hình ảnh.

Ảnh: By Ji-Elle (Own work) [CC BY-SA 3.0], qua Wikimedia Commons

Bức tranh sau đó được lấy ra khỏi bề mặt chất lỏng và để khô.

Ảnh: Ji-Elle (Own work) [CC BY-SA 3.0], qua Wikimedia Commons

Bức tranh như một kiệt tác trên đá cẩm thạch.

Ảnh: Ji-Elle (Own work) [CC BY-SA 3.0], qua Wikimedia Commons

3. Lịch sử hình thành của Ebru

Nghề thủ công Ebru được cho là có từ thế kỷ thứ 10, có nguồn gốc từ Uzbekistan. Trong vài trăm năm tiếp theo, con đường tơ lụa đã đưa nó đến Thổ Nhĩ Kỳ, nơi nó phát triển thành một thể loại phổ biến vào thế kỷ 16.

Ảnh: Encyclopaedia Britannica (Encyclopaedia Britannica, phiên bản 1842), qua Wikimedia Commons

Ngày nay, nó được coi là một trong những loại hình nghệ thuật quốc gia, vì các nghệ sĩ và những người yêu thích nghệ thuật Thổ Nhĩ Kỳ đều đánh giá cao không chỉ vì vẻ đẹp của nó, mà còn vì lịch sử và vai trò phong phú của nó trong xã hội. “Kiến thức và kỹ năng của các nghệ sĩ, người học việc và người hành nghề Ebru được truyền miệng và thông qua đào tạo thực tế chứ không tổ chức đào tạo chính thức”, trang web của UNESCO giải thích. “Ebru khuyến khích trao đổi, củng cố mối quan hệ xã hội và củng cố mối quan hệ giữa các cá nhân và cộng đồng.”


4. Nghệ thuật Ebru đương đại

Nhiều nghệ sĩ hiện đại ngày nay vẫn đang lưu giữ và phát triển nghệ thuật vẽ tranh trên mặt nước, nhằm bảo tồn loại hình nghệ thuật hàng thế kỷ và ứng dụng vào cuộc sống.

James Mouland là một nghệ sĩ người Anh, ông đã học nghệ thuật Ebru ở Istanbul. Ông mang đến những tác phẩm tuyệt đẹp từ giấy đến các mặt hàng chất lượng cao, các tuyệt tác hoa văn và họa tiết được thể hiện trên nhiều chất liệu khác nhau.

Nghệ sĩ Thổ Nhĩ Kỳ Garip Ay cũng mang đến những bức tranh Ebru cổ điển chỉ với nét xoắn. Ngoài việc chế tác các tác phẩm truyền thống, ông cũng tạo ra các tác phẩm với hình ảnh ở tiền cảnh và kiến trúc ở hậu cảnh. Bằng cách sử dụng các họa tiết cẩm thạch của Ebru làm phông nền, ông sáng tạo để thổi vào nghề thủ công lâu đời một làn gió mới.

Biên tập: Thao Lee
Nguồn: The Morden Met
Tác giả: Kelly Richman-Abdou

Hình trong bài (32)