8 đòn tâm lý trong thiết kế sản phẩm được các thương hiệu nổi tiếng áp dụng

Tâm lý học nghiên cứu về tâm trí con người là một chuyên ngành rất phức tạp mà ngay cả các nhà khoa học cũng phải “vò đầu bứt tóc” để tìm hiểu. Một ví dụ thực tế, các nhà khoa học và nhà nghiên cứu vẫn đang cố gắng tìm ra lý do tại sao chúng ta có những giấc mơ khi ngủ.

Tuy nhiên, nhờ sự nghiên cứu và cống hiến từ những bộ óc siêu việt như Sigmund Freud (một bác sĩ về thần kinh và là nhà tâm lý học người Áo, ông là người đặt nền móng và phát triển học thuyết phân tâm học), mà giờ đây chúng ta có những hiểu biết khái quát về cách thức hoạt động của tâm trí con người.

Thực ra, tâm trí của chúng ta được lập trình sẵn để trả lời và phản ứng với những điều nhất định theo những cách nhất định. Cũng có những mẫu cụ thể mà tâm trí chúng ta dùng để phản ứng và suy nghĩ. Trong tâm lý học, những mẫu này được gọi là các “schemas – lược đồ”. Các nhà nghiên cứu nhận thấy các chiến lược có thể ảnh hưởng đến các mẫu này, chúng có kiểm soát các phản ứng của chúng ta.

Trong nhiều năm qua, từ thương hiệu lớn đến các phương tiện truyền thông đại chúng đều áp dụng những chiến lược này nhằm tác động đến hành vi khách hàng, từ đó họ có thể dễ dàng đạt hiệu quả trong kinh doanh.

Trong bài viết này, iDesign sẽ chia sẻ đến các bạn 8 chiến lược tâm lý mà các nhà thiết kế sản phẩm đã áp dụng để làm cho thiết kế tốt và hiệu quả hơn.


Tâm lý học thiết kế là gì?

Tâm lý học thiết kế có thể được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau. Chủ yếu là nghiên cứu, tìm hiểu về những ảnh hưởng của thiết kế đối với tâm trí và hành vi của người dùng. Và việc sử dụng các mẫu từ tâm trí của chúng ta có thể tạo ra những trải nghiệm hiệu quả.

Bạn đã bao giờ tự hỏi: “Tại sao nhắc đến màu xanh lá cây, chúng ta nghĩ ngay đến thiên nhiên? Hoặc tại sao đồng xu được mặc định là hình tròn? Hoặc tại sao các bảng hiệu ‘sản phẩm khuyến mãi’ và các biển báo ‘dừng lại’ đều được thiết kế với màu đỏ?”

Nếu bạn xem xét kỹ hơn các thiết kế xung quanh, bạn sẽ bắt đầu nhận thấy một số mẫu nhất định. Và tất cả chúng được kết nối tạo thành các lược đồ. Dưới đây chúng ta sẽ cùng nghiên cứu sâu hơn về chúng.


Làm thế nào để thiết kế của bạn hiệu quả hơn

Năm 2008, một nhóm các nhà nghiên cứu đã thực hiện một cuộc kiểm tra để xem tâm trí bị ảnh hưởng như thế nào khi tiếp xúc với nhận diện thương hiệu. Các nhà nghiên cứu cho hai nhóm người quan sát hai logo thương hiệu khác nhau.

Logo của Apple được hiển thị cho nhóm đầu tiên, một công ty nổi tiếng với các sản phẩm sáng tạo và chiến dịch “think different”. Và logo của IBM cho nhóm thứ hai, một công ty nổi tiếng về các sản phẩm kỹ thuật.

Sau khi hiển thị những logo này, các nhà nghiên cứu yêu cầu người tham gia hoàn thành một nhiệm vụ. Nhóm được hiển thị logo Apple cho thấy kết quả sáng tạo cao hơn so với nhóm nhìn thấy logo IBM.

Nghiên cứu nhỏ về logo thương hiệu này cho thấy tâm trí của người thực hiện bị ảnh hưởng và hành động theo một cách nhất. Vậy chúng ta có thể áp dụng điều này trong thiết kế như thế nào?

Bạn có thể thấy một ví dụ thực tế về chiến lược này trên trang web Asana và một số trang khác. Nửa trên của trang web Asana hiển thị logo của các thương hiệu nổi tiếng đã sử dụng sản phẩm. Nó giúp thiết lập sự tin cậy và uy tín.

Trong tâm lý học, điều này được gọi là mồi nhử tâm trí. Và đó là chiến lược đầu tiên chúng ta sẽ nói đến.


1. Hướng tâm trí người dùng

Một ví dụ tuyệt vời về mồi nhử tâm lý có thể được nhìn thấy trong bộ phim Focus (2015). Nhân vật chính, do Will Smith thủ vai, đã sử dụng mồi nhử để đánh bạc và thắng cược. Và liệu nó có hiệu quả khi áp dụng vào thực tế?

Ngành công nghiệp TV đã sử dụng chiến lược này trong nhiều thập kỷ. Bạn đang xem chương trình truyền hình và có cảnh một chiếc ô tô đâm vào xe tải hoặc ai đó bị bắn. Và sau đó những mảnh vỡ ngay lập tức ghép thành một thương hiệu nào đó. Đây là mô típ chung cho quảng cáo bảo hiểm xe hơi hoặc bảo hiểm nhân thọ. 

Mồi nhử chủ yếu là việc thiết lập tâm trí với tín hiệu thị giác, sau đó tác động đến hành vi. Ví dụ: nếu bạn muốn người dùng mua sản phẩm, bạn có thể bắt đầu khơi dậy tâm trí người dùng bằng cách hiển thị lợi ích của sản phẩm, lời chứng thực từ người dùng hiện tại, đánh giá sản phẩm, v.v.

tươi tốt

Trang web Lush áp dụng điều này khi thiết kế trang sản phẩm bằng các tín hiệu thị giác, họ hiển thị các thành phần sản phẩm và hình ảnh chất lượng cao để người dùng kiểm định.


2. Khơi gợi cảm xúc bằng tâm lý học về màu sắc

Trong tất cả các chiến lược trong tâm lý học thiết kế, màu sắc có ảnh hưởng nhất đến tâm trí con người. Đặc biệt là khi muốn nắm bắt tâm trí và khơi gợi cảm xúc.

Trong một nghiên cứu được thực hiện bởi Moz, công ty đã thử nghiệm các màu khác nhau cho nút “Đăng ký” trên trang web. Họ đã thử thay đổi từ màu xanh lá cây mặc định sang màu vàng. Và thấy tỷ lệ nhấp tăng đến 175%.

Đây chủ yếu là kết quả của sự liên kết những cảm xúc và hành vi nhất định từ màu sắc. Ví dụ, màu đỏ thường liên quan đến nguy hiểm và báo hiệu thận trọng. Bất cứ khi nào chúng ta nhìn thấy màu này, sự chú ý của chúng ta đều hướng trực tiếp về nó.

Các thương hiệu đã sử dụng tâm lý học về màu sắc theo những cách rất sáng tạo và nó luôn được sử dụng trong thiết kế logo.


3. Sử dụng tâm lý học về hình dạng để tạo ra các thiết kế thân thiện với người dùng

Hình dạng, hình học và tính trừu tượng đóng một vai trò quan trọng trong thiết kế. Nói chung, tâm lý học về hình dạng giúp cải thiện chức năng của thiết kế và làm cho chúng thân thiện hơn với người dùng.

Ví dụ, lấy thiết kế giao diện của các trình phát video trực tuyến. Khi chúng ta nhìn thấy hình dạng tam giác nhỏ đó, chúng ta biết rằng video đang được “play” và hay đang “stop”.

Vậy lý do tại sao hình dạng này đều liên quan đến trình phát video, từ YouTube cho đến cả các điều khiển từ xa. Đó là vì hình dạng này đã rất quen thuộc và dễ hiểu khiến người sử dụng cảm thấy thoải mái và đơn giản.

Trong các thiết kế hiện đại, việc sử dụng các icon và biểu tượng đã đưa chiến lược này lên một tầm cao mới. Với các icon, việc mô tả hành động và ý tưởng sẽ dễ dàng hơn, mang đến hiệu quả trong hầu hết các loại thiết kế.


4. Hạn chế sự phân tâm với phong cách tối giản

Trong thời đại kỹ thuật số, quá tải thông tin là điều mà tất cả chúng ta đã và đang gặp phải. Bạn cảm thấy bực mình với nhiều thông tin, quảng cáo, sản phẩm, tin tức, bài đăng trên blog và video ở khắp mọi nơi. Chúng ta không có đủ thời gian để tiếp nhận tất cả chúng.

Hầu hết thời gian lướt web, chúng ta không muốn đọc hàng chục đoạn văn dài. Đây là lý do tại sao sự tối giản đã khá hiệu quả trong thiết kế. Bằng cách loại bỏ tất cả những phiền nhiễu không cần thiết khỏi thiết kế, bạn có thể làm nổi bật những điều quan trọng nhất.

Ví dụ lớn nhất về thiết kế tối giản có thể được nhìn thấy trên trang web của Apple. Apple bán rất nhiều sản phẩm khác nhau nhưng trang chủ không có gì ngoài một vài hình ảnh được hiển thị toàn màn hình và một vài dòng văn bản có liên kết.


5. Khuyến khích các tương tác với hình ảnh trực quan

Văn bản hoặc chữ sử dụng trong thiết kế có thể ảnh hưởng lớn đến hành động của người dùng cuối. Chúng ta cũng có thể sử dụng tín hiệu thị giác để khuyến khích người dùng hành động.

Đội ngũ tiếp thị cho bộ phim siêu anh hùng nổi tiếng Deadpool đã đưa chiến lược này vào thử nghiệm. Họ đã thiết kế một billboard quảng bá bộ phim bằng cách sử dụng một vài biểu tượng cảm xúc để mô tả tiêu đề.

Chiến lược này có thể sử dụng để thúc đẩy hành động. Nó khá phổ biến trong onboarding của các sản phẩm kỹ thuật số như ứng dụng di động và web. Đơn giản như một thanh tiến trình hoặc minh họa hướng dẫn các bước thực hiện cho người dùng.


6. Tạo dựng niềm tin thông qua các thiết kế của bạn

Medalia Art, cửa hàng nghệ thuật trực tuyến đã từng thực hiện một thử nghiệm trên trang web của mình. Họ đã thay thế hình ảnh của các bức tranh trên trang web bằng hình ảnh của các nghệ sĩ và xem liệu thay đổi này hiệu quả như thế nào, và thật bất ngờ sự thay đổi đơn giản này lại tăng đến 95%.

Thêm ảnh của một người vào trang web là một trong những cách hiệu quả để thiết lập lòng tin. Và làm cho các thương hiệu và các công ty trông gần gũi với người dùng hơn.

Không phải ngẫu nhiên mà bạn luôn nhìn thấy những khuôn mặt tươi cười trên mỗi trang web kinh doanh và khởi nghiệp mà bạn ghé thăm. Có một chiến lược tâm lý đằng sau điều này và đó là một cách hiệu quả để tăng cường việc sử dụng sản phẩm.

Các thương hiệu lớn luôn tận dụng tối đa chiến lược này. Hãy áp dụng điều này vào trang web của bạn, bằng cách thay thế hình ảnh hiện tại sang hình ảnh con người.


7. Tận dụng thói quen và hành vi tự động

Sau một thời gian dài sử dụng ứng dụng, trang web và phần mềm, bộ nào của chúng ta đã có những dấu ấn mạnh mẽ, và bây giờ chúng ta thực hiện hầu hết các tác vụ trực tuyến cơ bản dựa trên việc tự động hóa.

Bất cứ khi nào bạn truy cập một trang web, bạn ngay lập tức biết những gì cần làm. Bạn cuộn xuống phần tính năng để tìm hiểu về sản phẩm. Đến trang định giá để tìm hiểu về chi phí.

Bạn cũng biết nơi để thực hiện hành động như nút đăng ký và đăng nhập. Và tự động cuộn trang để tìm các liên kết bổ sung đến các trang khác.

Để tạo ra các thiết kế tương thích với những thói quen tự động này, bạn phải làm cho bố cục của mình nhất quán và tuân theo các nguyên tắc thiết kế phù hợp. Hãy sáng tạo nhưng phải tuân thủ các tiêu chuẩn. Các yếu tố chính của thiết kế của bạn phải tương tự như các thiết kế hiện có khác.

Đó là lý do tại sao phải mất rất lâu để các nhà thiết kế và nhà phát triển áp dụng kiểu menu hamburger cho các trang web. Vì nó đã phá vỡ rất nhiều quy tắc thiết kế tiêu chuẩn và ảnh hưởng đến hiệu quả của thiết kế trang web theo nhiều cách nhau.


8. Chọn đúng font chữ

Chọn font chữ phù hợp có thể mang đến những tác động thú vị về hành vi của người dùng.

Ví dụ, một font chữ serif thường liên quan đến các thiết kế truyền thống. Nó thể hiện được sự tin cậy, đẳng cấp và tôn trọng. Đó là lý do tại sao các thương hiệu có uy tín như Time, Yale và Rolex đã sử dụng font chữ này cho các thiết kế logo và thương hiệu của mình.

Mặt khác, các thương hiệu như hiện đại như Airbnb, Google và Microsoft sử dụng font chữ sans-serif để truyền đạt các sản phẩm thông dụng và gần gũi với người tiêu dùng hơn.

(Nguồn: CrazyEgg)

Khi kết hợp font chữ phù hợp, bạn có thể truyền tải thông điệp của mình một cách rõ ràng và hiệu quả. Không chỉ trong thiết kế logo, mà trong tất cả các loại thiết kế in ấn và kỹ thuật số.


Phần kết luận

Mỗi nhà thiết kế nên có ít nhất một sự hiểu biết cơ bản về tâm lý học và vai trò của chúng trong thiết kế. Với kiến ​​thức và thực hành đúng đắn, bạn sẽ có thể tạo ra các thiết kế thành công ngoài mong đợi.

Đây chỉ là một vài chiến lược và ví dụ về tâm lý học thiết kế. Nếu bạn muốn được thuyết phục hơn nữa, hãy bắt đầu bằng cách đọc Phương pháp thuyết phục của Nick KolendaHooked của Nir Eyal và Thiết kế cảm xúc của Don Norman.


Biên tập: Thao Lee
Nguồn: designshack
Ảnh bìa: Julia Hanke

Hình trong bài (11)