Bajau Laut: người du mục cuối cùng sống trên biển.

hpa8 last of the sea nomads 4

Những người du mục này đã gắn bó cuộc đời của họ với biển cả, nhưng có thể họ là thế hệ cuối cùng làm như thế.

James Morgan, một người Anh đang theo học nhiếp ảnh ở London đã đọc một bài báo về nhóm người du mục Đông Nam Á trên biển - Bajau Laut sống sót qua trận sóng thần ở Ấn Độ Dương năm 2004 mà không có bất kì thương vong nào xảy ra. Morgan chia sẻ rằng: “Họ phải rất hiểu về đại dương thì mới có thể bảo vệ chính bản thân họ trước sóng thần.”

Đoạn video ghi lại một người đàn ông Bajau Laut lặn xuống bắt cá.

Với tư cách là một nhà nhân chủng học đã qua đào tạo, Morgan quyết định viết tài liệu về Bajau Laut, những người đang dần mất đi nền văn hoá của mình trong những năm gần đây bởi chính phủ buộc họ phải lên bờ, cùng với thực tế khó khăn của việc đánh bắt cá để sống ở vùng biển bị khai thác quá mức.

Morgan tìm thấy một người du mục đang đấu tranh để duy trì cuộc sống bằng cách tiếp tục đánh cá trên mặt nước. Cuối cùng thì họ lại làm tổn thương môi trường sống của mình - nơi họ gọi là nhà. Trong năm 2014, Morgan đã chia sẻ một số bức ảnh về những người Bajau Laut.

Bajau là những người Malaysia du mục đã sống ở biển trong nhiều thế kỷ. Họ sống chủ yếu ở vùng biển của Malaysia, Indonesia và Philipines. 
Theo truyền thống, người Bajau sống trên những con thuyền “lepa-lepa” thủ công, chứa đầy những thứ họ cần: dụng cụ nấu ăn, đèn dầu, thức ăn, nước, rau cỏ. Họ chỉ cập bến để buôn bán hoặc sửa thuyền.
Người Bajau sống bằng cách đánh cá. Họ là những thợ lặn tự do có tay nghề cao, có khả năng lặn đến độ sâu 30,48m để săn lùng cá mú, ngọc trai, và dưa chuột biển. 
Lặn là công việc hằng ngày của họ. Vì lặn nhiều nên màng nhĩ của họ bị rách ngay từ nhỏ.
Người Bajau luôn phải đối mặt với những mối nguy hiểm liên tục, ngăn cản họ sống được đến tuổi già như người phụ nữ này. Nhiều người bị tàn tật, hoặc chết vì giảm áp. Bệnh giảm áp này xảy ra khi họ lặn và vươn lên bề mặt trước khi cơ thể họ chịu được áp suất thấp.
Cuộc sống trên biển ngày càng khó khăn hơn vào những năm gần đây, khi mà người Bajau đã đánh bắt quá mức.
Người Bajau kiếm sống bằng cách bán cá mú và cá bơn Napoleon cho các công ty đánh cá Hồng Kong. 

Kỹ thuật đánh bắt cá huỷ diệt của Bajau bắt đầu khi những người binh lính trong Thế chiến II chỉ họ đánh cá bằng thuốc nổ. Kể từ đó, Bajau đã phá hoại môi trường sống của họ. 

Bajau cũng đánh bắt cá bằng kali cyanide, một chất hoá học giết chết bất kì đối tượng nào. Hoá chất khiến cho cá bị choáng, cho phép họ bán được cá sống. Nhưng việc này đồng thời gây hại cho các rạn san hô.
Các công ty đánh bắt cá Hồng Kong đã giới thiệu cyanide cho người Bajau. Theo Morgan, đây là một cái bẫy: “Họ cung cấp cyanide cho người Bajau, và Bajau phải trả lại phí bằng cá, nhưng họ thì không bao giờ câu đủ cá để trả hết. Một cái vòng lẩn quẩn.” 

Sau khi các công ty Hong Kong nhận được cá, họ sẽ tiêm steroids vào cá để giữ chúng sống. Cá sống là một mặt hàng giá trị cho các nhà hàng ở Châu Á.

Bajau đang mất dần đi nền văn hoá của chính họ. Các chương trình chính phủ gây nhiều tranh cãi khi buộc Bajau phải sống trên đất liền. Điều này khiến Bajau trở nên bất đồng với nhiều chính phủ vì họ liên tục băng qua các biên giới quốc tế bằng tàu của mình.
Morgan nói rằng khi thế hệ Bajau chết đi, sẽ không có ai sống trên biển cả. Trong những năm trở lại đây, thanh niên Bajau rời khỏi thuyền để tìm kiếm các công việc ở thành phố ngay sau khi họ vừa đủ tuổi.

Một niềm hi vọng loé lên cho việc cải thiện cuôc sống người Bajau khi Quỹ Toàn cầu và Bảo tồn Thiên Nhiên và Thiên Nhiên Quốc tế đã giảng dạy những hoạt động bền vững cho người dân Bajau trong những năm gần đây.

Về phần mình, Morgan đã cố gắng tuyên truyền mặt trái của việc buôn bán cá sống đến người tiêu dùng bằng cách đăng tải câu chuyện của người Bajau. Sau khi chia sẻ câu chuyện của mình trên South China Morning Post, vì Hongkong chính là điểm đến cuối cùng của cá Bajau, ông đã nhận được hàng trăm email phản hồi.

Nguồn: Business Insider
Ảnh: James Morgan
Người dịch: Ngọc Quỳnh


Hình trong bài (15)