Xanh Va Xanh Va - Eco-Art

Lost soles - Cầu vồng từ những chiếc dép trôi dạt ngoài biển

“Tôi làm những thứ xấu xí trở nên đẹp đẽ. Tôi biến rác thành cầu vồng. Tôi tô màu bờ biển với những sắc màu nổi bật. Và mọi người bắt đầu quan tâm tới vấn đề tôi muốn nói hơn.”

Từ năm 2011, nghệ sĩ người Đức Liina Klauss đã miệt mài tạo ra các tác phẩm sắp đặt từ rác nhằm nâng cao nhận thức của con người. Liina gọi mình là một art awareness artist – người nghệ sĩ dùng nghệ thuật để thay đổi nhận thức.

Một trong số những tác phẩm nổi bật nhất của Liina là tác phẩm River of rubbish – dòng sông rác khi cô cùng các tình nguyện viên thu thập rác trên bãi biển Shui Hau (Hong Kong) và xếp thành một dòng chảy màu sắc, theo từng dải màu như cầu vồng.

River of rubbish (2014)

Năm 2015, Liina tìm thấy một nguồn chất liệu mới cho các tác phẩm của mình: những đôi dép cũ. Liina sống trên đảo Lantau (Hong Kong) và trong những chuyến đi biển, những đôi tông cũ chính là thứ cô thường xuyên thấy trong đống rác trên bờ biển. Và cô quyết định sẽ dùng những đôi dép bị vứt đi này để tạo ra nghệ thuật khiến con người tự nhìn nhận lại tác động của chính mình lên môi trường.

Số lượng khổng lồ những đôi dép cho thấy chúng ta đang sản xuất và tiêu dùng quá mức. Hơn nữa, giày dép là thứ tiếp xúc trực triếp với con người. Chúng chỉ ra ta là ai nhiều hơn những thứ như chai nước. Quan trọng là chúng khiến con người thấy được mối liên hệ trực tiếp giữa cuộc sống của họ với tình trạng ô nhiễm biển. Không phải “ai đó” mà là mỗi người chúng ta đang khiến trái đất chìm trong ô nhiễm nhựa.

Liina
idesign cau vong tu nhung doi dep 01
Liina và tác phẩm của mình trên bờ biển.

Dự án đầu tiên trong chuỗi dự án Lost Soles là 1000 lost soles. Liina và 19 tình nguyện viên dành 7 tiếng để thu nhặt 1.000 chiếc giày dép từ các bãi biển ở phía nam đảo Lantau. Những chiếc dép này được xếp thành vòng tròng theo từng dải màu tại khu đất ngập nước đang gặp nguy hiểm Pui O (Hong Kong).

idesign cau vong tu nhung doi dep 02
Ý tưởng và hình ảnh dự án 1000 lost soles.

Tiếp nối 1000 lost soles là dự án 2000 lost soles (Hong Kong) và 2020 lost soles (Jakarta). Những chiếc giày dép cũ vẫn được xếp đặt giữa một bối cảnh có sẵn theo những dải màu để tạo ra chiếc cầu vồng từ rác thải.

idesign cau vong tu nhung doi dep 05
idesign cau vong tu nhung doi dep 03
idesign cau vong tu nhung doi dep 04
Dự án 2020 lost soles tại Jakarta.
idesign cau vong tu nhung doi dep 06
Dự án 2000 lost soles trên đảo Lantau.
idesign cau vong tu nhung doi dep 07
Học sinh trên đảo giúp thu thập giày dép.

Nói về các lựa chọn hình thức sáng tạo của mình, Liina cho biết ngay từ khi bắt đầu sử dụng rác thải vào sáng tạo từ năm 2011 cô đã nhận ra rằng: “Không ai thích thú nhìn ngắm một đống rác lộn xộn cả. Nhưng khi tôi sắp xếp mọi thứ lại thì mọi người sẽ nhìn vào chúng vì chúng đẹp. Mục đích của tôi đơn giản là khiến con người chú ý vào vấn đề.”

idesign cau vong tu nhung doi dep 09

Để tạo ra những tác phẩm của mình, Liina cùng các tình nguyện viên sẽ đi thu nhặt giày dép từ các bãi biển quanh khu vực. Ngoài ra cô cũng kêu gọi các cá nhân và nhóm hoạt động môi trường từ khắp nơi giúp nhặt và ủng hộ giày dép cũ quanh khu vực của họ.

idesign cau vong tu nhung doi dep 08

Mới đây nhất, Liina cùng khu giải trí Potato Head trên đảo Bali vừa mở cửa tham quan tác phẩm 5000 lost soles vào ngày 19/05. Những chiếc giày dép này được nhặt từ các bãi biển bờ tây đảo Bali. Liina đã cùng các tình nguyện viên địa phương, học sinh, khách du lịch hay bất kì ai quan tâm đến môi trường tổ chức các chuyến đi dọn bãi biển đồng thời nhặt giày dép cho dự án. Với sáu chuyến đi trong ba tháng, họ đã thu thập được hơn 5.000 chiếc.

idesign cau vong tu nhung doi dep 17
5000 lost soles.

Để tác phẩm ít ảnh hưởng đến môi trường nhất, phần khung cho tác phẩm được làm từ tre tại địa phương do công ty IBUKU thiết kế và thi công. Dây buộc giữa các thành phần được làm từ nắp chai nhựa đến từ Innovation Lab, Green School. Liina và nhóm của mình mất đến vài tuần để tạo ra bức tranh cầu vồng từ giày dép cũ này.

idesign cau vong tu nhung doi dep 13
idesign cau vong tu nhung doi dep 10
Ghép nối giày dép lại với nhau.
idesign cau vong tu nhung doi dep 11
Khung tre cho tác phẩm

Tôi muốn cho mọi người thấy một cách nhìn khác về những thứ chúng ta gọi là rác thải. Tất cả những gì ta vứt đi rồi sẽ quay lại tìm ta (qua không khí ta thở, nước ta uống và đất đai ta nuôi trồng đồ ăn). Giày dép chỉ là một ví dụ cho thấy những thứ ta lãng phí vứt đi và coi là vô giá trị vẫn có tiềm năng tạo ra điều gì đó khác.

Liina
idesign cau vong tu nhung doi dep 15
“Nhưng khi tôi sắp xếp rác lại có trật tự thì mọi người sẽ dừng lại nhìn ngắm.”

Tác phẩm của Liina sẽ được trưng bày tại Potato Head Beach Club trên đảo Bali đến hết mùa hè.

Quá trình hoàn tất tác phẩm 5000 lost soles.

Tiếp nối dự án này, Liina đang vận động thu thập 10.000 chiếc giày dép cũ cho một công trình quy mô lớn hơn trên đảo Lantau. Với số lượng khổng lồ này, nữ nghệ sĩ muốn thức tỉnh con người về những con số đáng báo động như: hàng tỉ đôi dép tông được sản xuất mỗi năm và 3 tỉ trong số đó trôi dạt vào các bờ biển, làm ô nhiễm đất đai…

idesign cau vong tu nhung doi dep 16
10000 lost soles

Thứ ‘di sản’ ô nhiễm chúng ta đang để lại cho thế hệ sau thật đáng sợ. Mục đích của tôi là cho trẻ em cơ hội hoạt động sáng tạo về môi trường, nhìn và hiểu được tác động của ô nhiễm mà con người gây ra, từ đó tự tìm ra cách tiếp cận vấn đề này. Đó không phải giải pháp nhưng là một liều thuốc, một cách để thay đổi nhận thức của con người.

idesign cau vong tu nhung doi dep 14
Một buổi học làm trang tường kiểu mosaic từ dép tông do Liina tổ chức.

Nguồn: Potato Head và Liina Klauss
Biên tập: Xanh Va
Ảnh, video: Potato Head và Liina Klauss

Hình trong bài (16)