Tác phẩmĐừng để HIV/AIDSlấy đi cuộc sống của bạn – của tác giả Nguyễn Tấn Khởi giành giải nhất trong cuộc thi sáng tác tranh về chủ đề phòng, chống HIV/AIDS cho thanh niên được cho là rất giống với một bức tranh cổ động của tác giả nước ngoài.

Mấy ngày nay trên các diễn đàn và các báo lại xôn xao thêm một vụ "đạo" thiết kế nữa. Lần này là một cuộc thi về chủ để HIV/AIDS do Bộ Văn Hóa phát động..

Bức tranh cổ động giành giải nhất (giải A) của tác giả Nguyễn Tấn Khởi được cho là giống bức tranh của tác giả Rewais Hanna giành giải nhì trong cuộc thi What if it were you tại trường Trung học Edgewood, Madison, bang Wisconsin (Mỹ) năm 2009.

Bên trái là tác phẩm của Nguyễn Tấn Khởi, bên phải là tác phẩm của tác giảRewais Hanna

Đây là cuộc thi thiết kế poster về HIV/AIDS dành cho học sinh trung học tại bang Wisconsin (Mỹ), nhằm giáo dục và truyền đạt thông tin một cách chân thực về HIV/AIDS, với mục đích tăng cường phòng chống, xóa bỏ sự thiếu hiểu biết và thờ ơ của giới trẻ. Bức tranh được đăng tải trên trang web whatifwereyou.org.

Hều hết các nhà thiết kế ở Việt Nam đều công nhận tác phẩm đã "đạo" hơn 80% ý tưởng, bố cục từ tác phẩm gốc.

Họa sĩ Lê Huy Tiếp (ủy viên Hội đồng nghệ thuật đồ họa, Hội Mỹ thuật VN) nhận xét: “Tác giả VN đã lấy hình ảnh trung tâm tác phẩm của tác giả nước ngoài. Đáng tiếc là, hình ảnh đó được copy (nhái lại) quá gượng ép vào nội dung poster”.

Theo nhà phê bình mỹ thuật PGS-TS Nguyễn Đỗ Bảo (Chủ tịch Hội Mỹ thuật Hà Nội), hai bức tranh giống nhau gần như hoàn toàn ở chi tiết hình người đang giơ tay lên, nằm ở vị trí một phần tư góc trái, bên dưới tranh, có chân móc vào biểu tượng phòng, chống HIV/AIDS, điểm khác là tác giả VN thay chữ “LIFE” (Cuộc sống) bằng hình ảnh quả địa cầu màu xanh.

“Hình ảnh quả địa cầu trong tác phẩm của tác giả VN có nội dung câm, khiến người xem phải suy luận. Trong khi đó, hình ảnh người đang bấu víu lấy chữ cuộc sống (LIFE) trong tác phẩm của tác giả nước ngoài rõ nghĩa và toát lên một thông điệp mạnh mẽ” – ông Bảo nói.

Theo ông Bảo, tuy hình ảnh con người chiếm diện tích không nhiều, nhưng nếu bỏ hình ảnh này, bức tranh của tác giả VN sẽ mất hết nội dung, ý nghĩa. “Như vậy, có thể thấy tác giả VN đã lấy tới 90%, thậm chí 100% ý tưởng của tác giả nước ngoài” – ông nhận xét.

Tác giả bức tranh nói gì?

Nguyễn Tấn Khởi cho biết: “Tôi không phủ nhận đã tham khảo ý tưởng của họ về hình ảnh nhân vật con người. Nhưng mục đích tham khảo là làm cho ý tưởng đã có trước của tôi tốt hơn lên”. Theo anh, có thể ý tưởng của anh và tác giả có phần trùng lặp, chứ không phải hoàn toàn giống nhau.

“Bố cục, màu sắc, nội dung tranh của tôi là hoàn toàn khác. Hình ảnh trái đất màu xanh để nói về cuộc sống, hành tinh đang rất tươi đẹp. Tôi đã cách điệu logo (biểu tượng ruy-băng đỏ) thành chữ AIDS. Tôi muốn chuyển tải thông điệp: đừng để AIDS lấy đi hay khiến bạn rời khỏi cuộc sống tươi đẹp này”.

Nguyễn Tấn Khởi bày tỏ: “Nếu ban giám khảo thu hồi giải thưởng, tôi sẵn sàng trả lại". Anh cho biết thêm, anh chưa từng nhờ tác phẩm này để khẳng định tên tuổi và cũng không nghĩ tác phẩm được trao giải nhất, tác phẩm anh thực sự tâm huyết là tác phẩm đoạt giải nhì với hình ảnh cô bé ngây thơ và khẩu hiệu: hãy chăm sóc và bảo vệ trẻ nhiễm HIV/AIDS và em muốn được đến trường.

(Theo ThanhNien)

Lời bàn

Việc BTC không thể nắm được hầu hết những thông tin ở khắp nơi là điều khó tránh khỏi. Việt Nam từ xưa vẫn vậy, cháy nhà mới lò mặt chuột. Chúng ta cứ mặc nhiên ĂN CẮP của người khác rồi coi là của mình và nó đã thành thói quen quen thuộc (Tất nhiên ăn cắp cũng phải có nghề).

Nói đến đây tôi cũng chợt nhớ khi ghé thăm 1 trang web về thông tin chia sẻ Đồ họa (giống như iDesign) – Admin trang web rất tự tin để một cái Menu rất lớn ghi là BẢN QUYỀN (trong đó đề cập đến thực trang "ăn cắp" chất xám tràn lan), nhưng tất cả những bài viết ở trang web đó dịch ở trang web nước ngoài thì cũng không ghi dịch từ đâu. Đến khi tôi hỏi về nguồn dịch thì nói – Nếu bạn biết ở đâu nhắc tôi dùm, vì những tài liệu tôi có từ lâu đã quên nguồn dịch!?

Biết bao nhiêu người thiết kế đều có 1 quy trình "Sáng Tạo" giống nhau: Đi tham khảo ý tưởng – .. và bê về chỉnh sửa thành của mình. Biết bao nhiêu người thiết kế đó tương lai sẽ làm những người chủ doanh nghiệp về thiết kế, sáng tạo,.. và nếu cứ như vậy đến khi nào những quy trình "Sáng Tạo" kiểu Việt Nam mới kết thúc?

Ở tại các trường đại học về thiết kế, việc học sinh phải sao chép một tác phẩm kinh điển nào đó (chép tranh là 1 ví dụ) là một cách học, học để thấy ý tưởng sâu xa, để thấy cách sử dụng màu, bố cục của các những người tiền nhiệm.

Nhưng đến khi đi làm, với một cái đầu thụ động, một thói quen "Sáng Tạo" bất di bất dịch từ lớp trước truyền tới lớp sau, việc chúng ta còn gặp những ý tưởng được "THAM KHẢO" tới trên 90% vẫn sẽ còn lặp lại.

Đôi khi các bạn thiết kế tại Việt Nam vẫn hay phàn nàn các bạn được trả tiền cho sáng tạo, cho chất xám của mình quá ít, nhưng có được bao nhiêu người thiết kế có được một ý tưởng của mình, một tác phẩm của mình, hay chúng chỉ là một sản phẩm được lắp ghép, được "THAM KHẢO" từ các tác phẩm khác?

Cá nhân tôi nghĩ các bạn xứng đáng với số tiền được trả và nó tương ứng với số lượng chất xám của bạn trong từng thiết kế.

(Bachi)