Niềm hi vọng mới cho loài tê giác trắng phương Bắc sắp tuyệt chủng

Các nhà khoa học đang sử dụng công nghệ tế bào để có thể hồi sinh được loài tê giác trắng phương Bắc đang đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng.

merlin 138577101 4c3ef092 4af3 48ce 9ec3 63b50c79c5f3 superjumbo

Liệu loài người chúng ta có nên sử dụng công nghệ để cứu loài tê giác trắng phương Bắc không?

Khi con tê giác trắng phương Bắc đực cuối cùng chết vào tháng ba năm ngoái, người ta cảm thấy thương tiếc bởi vì loài động vật cổ đại này đang trên đà bị tuyệt chủng. Không còn bất cứ thành viên nào của loài này trong tự nhiên, và hai con cái cuối cùng thì trong tình trạng nuôi nhốt chứ không được sống trong tự nhiên, dường như chiếc đồng hồ cát của loài động vật này chỉ còn một chút cát còn sót lại đang chảy dần xuống. Nhưng một nhóm các nhà khoa học đang làm việc để lật lại chiếc đồng hồ cát của loài động vật này.

Nhóm nghiên cứu Bảo tồn động vật San Diego dẫn đầu hy vọng sẽ hồi sinh loài tê giác trắng phía bắc bằng cách sử dụng những tế bào lưu trữ. Trong nghiên cứu Genome đã được công bố, các nhà nghiên cứu đã giải trình tự DNA của các tế bào này và kết luận rằng chúng chứa một lượng đa dạng di truyền đầy hứa hẹn để tái lập một quần thể tê giác trắng phương bắc có thể tồn tại trong tự nhiên. 

Olivier Ryder, giám đốc Bảo tồn nguồn gen tại khu Bảo tồn động vật San Diego phát biểu: “Với những tiến bộ trong công nghệ tái tạo và sao chép, chúng đã tạo ra cơ hội thứ hai cho loài tê giác độc đáo này tái sinh trở lại.”

merlin 138577095 8c5cfc96 250d 4bab b30c 8145bdf0624b superjumbo
Tiến sĩ Oliver Ryder kiểm tra những tế bào lưu trữ từ các mô và công cụ gen được bảo tồn.

Không phải ai cũng tin vào khả năng mang loài động vật này trở lại với tự nhiên. Các nhà phê bình đặt câu hỏi xung quanh vấn đề liệu rằng nếu hồi sinh được loài động vật đang tuyệt chủng này thì có thể hồi sinh những loài động vật khác được hay không?

Họ cũng nói rằng nếu loài tê giác trắng phương bắc phục hồi được thì chúng nên được nuôi giữ và bảo tồn, thay vì để để chúng sống tự do trong môi trường tự nhiên cũ ở miền Trung và miền Đông Châu Phi - nơi mà nạn săn trộm sừng vẫn còn là một mối đe doạ nghiêm trọng cho các loài động vật hoang dã.

merlin 138577098 9b4d0dc8 82db 49a7 8de6 9d81e6d31b80 articlelarge
Nola, con tê giác trắng phương Bắc sống tại Sở thú San Diego, chết vào năm 2015.

Trong nghiên cứu, Tiến sĩ Ryder và các đồng nghiệp của ông tập trung vào tính khả thi của việc phục hồi loài tê giác này từ những tế bào được lưu trữ tại Frozen Zoo - nơi chứa một lượng lớn các tế bào đông lạnh tại Sở thú San Diego. Và theo như Tiến sĩ Ryder, những tế bào này đại diện cho 8 tê giác trắng phương Bắc không cùng họ hàng với nhau. Các nhà nghiên cứu đã giải trình tự bộ gen và so sánh chúng với trình tự gen của loài tê giác trắng phương Nam - loài gần gũi nhất với loài tê giác trắng phương Bắc - cũng đã trải qua một cuộc hồi sinh đầy ngoạn mục trong thế kỉ trước, mặc dù hiện tại thì chúng vẫn đang bị đe doạ. Họ xác nhận rằng hai loại tê giác này chính là hai phân loài, chứ không phải là các loài riêng biệt. Mối quan hệ gần gũi này sẽ đem lại hi vọng có thể sử dụng phôi của loài tê giác trắng phía Nam thay thế cho loài ở phía Bắc.

Các nhà khoa học cũng phát hiện ra sự đa dạng di truyền trong nguồn gen của loài phía Bắc khi so sánh với loài ở phía Nam. Tiến sĩ Ryder chia sẻ:“Với khả năng tiềm tàng dồi dào có trong Frozen Zoo, chúng ta có thể tái sinh động vật từ những tế bào này.”

Tuy nhiên, theo Marty Kardos, một nhà nghiên cứu Tiến hoá trong Sinh học tại Đại học Montana, cảnh báo rằng sự so sánh với loài tê giác trắng phía Nam là không có giá trị tin tưởng. Những đột biến ngẫu nhiên gây hại với tần số cao tồn tại ở loài tê giác trắng phương Bắc sẽ mang đến những bất lợi.

Nhà sinh thái học Jason Gilchrist tại Đại học Edinburgh Napier ở Scotland, đặt câu hỏi về việc một loài vật được hồi sinh nhưng không thể trở lại sống trong môi trường tự nhiên của chúng. Anh phát biểu:“Với tư cách là một nhà sinh thái học, tôi muốn được thấy hệ thống sinh thái tự nhiên được hoạt động theo đúng bản chất của chúng.”

Nhà nghiên cứu bảo tồn học Joseph Bennett tại đại học Carleton ở Ontario, cảm thấy loài tê giác trắng phương Bắc là một ứng cử viên sáng giá cho sự hồi sinh vì cơ hội thành công tương đối cao so với voi ma mút hay là bồ câu viễn khách.  Theo lời ông ấy, thì đây sẽ là một tin vô cùng tốt đối với cả nhân loại.

Giám đốc điều hành tổ chức từ thiện Bảo vệ Tê giác Cathy Dean nói rằng những nỗ lực để hồi sinh loài tê giác trắng phương Bắc có thể thu hút nhiều nguồn tài trợ khác nhau để giúp bảo tồn những loài tê giác hoang dã còn lại. Cô vẫn hi vọng rằng, những loài tê giác khác sắp tuyệt chủng khác như Sumatran, Javan, và tê giác đen cũng sẽ nhận được nhiều sự chú ý như loài tê giác trắng này.

Tiến sĩ Ryder và những cộng sự của ông cho biết những nỗ lực của họ là để chung tay trong công việc bảo tồn các loài động vật sắp bị tuyệt chủng trên toàn thế giới. Vì lí tưởng như vậy, ông cho rằng đó chính là trách nhiệm khi mang đến nhiều cơ hội hơn cho những loài động vật để chúng có thể tồn tại được.

Nguồn: The New York Times
Tác giả: Steph Yin
Người dịch: Ngọc Quỳnh